De vloer is lava

Leren bewegen in een wereld zonder vaste grond

De afgelopen tijd valt het me steeds vaker op dat ik niet alleen stilsta bij de tussenruimte, maar ook probeer er actief in te bewegen. Hoe doe je dat, als je nog niet weet waarheen? Als het oude is afgerond, maar het nieuwe nog geen vaste vorm heeft? En dat dat niet alleen rond oud en nieuw speelt, maar eigenlijk het hele jaar door. Alsof we collectief leren dansen op een vloer die nog niet gelegd is.

Sinds 2025 hoor ik dat woord steeds vaker vallen. In organisaties, in maatschappelijke gesprekken, in persoonlijke verhalen: de tussenruimte. We gebruiken het omdat het iets vangt wat met oude woorden niet goed te duiden is. Het oude werkt niet meer, vasthouden helpt niet, vooruit bewegen voelt nog onwennig. En dus staan we ertussenin.

Misschien is het eerste wat we te doen hebben wel dit: erkennen dat bewegen in de tussenruimte een vaardigheid is, geen probleem.

Bewegen is leren

We zijn geneigd overgangsfases te zien als iets dat opgelost moet worden. Iets waar je zo snel mogelijk doorheen moet. Maar wat als juist het bewegen zelf het doel is? In de tussenruimte gaat het niet om een eindpunt, maar om hoe je beweegt, voelt en uitprobeert. Het voelt soms alsof de vloer onder je voeten wegvalt, zoals bij het kinderspel “de vloer is lava”. Oude zekerheden werken niet meer, rollen verschuiven, taal loopt achter op wat we voelen. En toch moeten we handelen, ons verhouden tot de dag van vandaag. Dus leren we voorzichtig bewegen, tastend, soms springend, soms even pauzerend. Niet omdat we weten waar we uitkomen, maar omdat stilvallen ook geen antwoord is.

In die beweging verschuift houvast van buiten naar binnen. Niet structuren of titels geven richting, maar iets subtielers: gevoel voor wat klopt, lichaamsbewustzijn, intuïtie. Niet comfortabel, maar wel noodzakelijk.

Voorlopige contouren: oefenen zonder vast te leggen

Misschien is dit wel de meest praktische sleutel: werken met voorlopige contouren. Lijnen tekenen die nog niet ingekleurd hoeven te worden. Met potlood, zacht, uitwisbaar. Niet alles hoeft af, niet alles hoeft definitief te zijn. Dit geeft ruimte om te experimenteren. Om iets uit te proberen zonder dat het meteen klopt. Om bij te stellen, bij te sturen, om samen te kijken en samen te bewegen. Het is geen vrijblijvendheid, maar een manier om serieus te nemen wat zich aandient.

Bij mij krijgt dit vorm in Dodaria: een tijdelijke wereld ernaast. Niet als vlucht uit de werkelijkheid, maar als oefenplek. Om te bewegen met verandering zonder vaste vorm. Om spanning tussen angst en verlangen te voelen. Om te weten wat klopt voordat je het hoeft te doen. Tijdelijk, maar dragend.

Van weten naar doen

In de tussenruimte gaat het niet alleen om reflectie, maar om actie: proberen, bijstellen, opnieuw starten. Experimenteren met voorlopige contouren betekent dat je dingen mag uitproberen zonder dat ze meteen “kloppen”. Je leert dat doen en weten naast elkaar kunnen bestaan. Zo ontstaat ruimte voor iets nieuws dat niet alleen gedragen wordt door ideeën, maar ook door ervaring.

De uitnodiging voor 2026

Misschien is dat wel de uitnodiging van deze periode: niet de tussenruimte overslaan, niet alles meteen willen inkleuren. Eerst de lijnen serieus nemen, de contouren volgen, oefenen met bewegen. Zodat wat ontstaat niet alleen nieuw is, maar ook echt gedragen. De tussenruimte is niet langer iets om doorheen te gaan; het is een ruimte om in te leren bewegen. Om te experimenteren, vallen, landen, opnieuw proberen. Om schetsen te maken van het nieuwe, voordat het ingekleurd is. Om te oefenen in vertrouwen, afstemming en veerkracht.

Misschien is dat precies wat we nodig hebben: een vaardigheid die ons helpt te leven in een wereld zonder vaste grond, en binnen die ruimte een nieuw begin te schetsen, klaar om ingekleurd te worden.