Een plek waar iets wil ontstaan
Er zijn plekken waar je binnenkomt met een beeld van de wereld en weggaat met een andere kijk op jouw wereld en op die om je heen. Plekken waar iets wil ontstaan. Plekken waar je een wereld vindt die we nog niet kennen, en die ruimte biedt om haar zichtbaar te maken.
De voormalige IJzergieterij aan de Dieze in Den Bosch is voor mij precies zo'n plek. Ik noem zulke plekken Nohara Places.
Een jaar lang een oefenruimte voor anders samenleven
De IJzergieterij is een voormalige industriële hal van zo'n 1.400 vierkante meter, Buitendijk 1-3. Theatermaker Minou Bosua (MINOUX) maakte er in juni al een maand lang een vrijplaats van, La Vie Bohème: er waren voorstellingen, workshops, gesprekken met filosofen en bijeenkomsten met de gemeente. Op 30 oktober gaat de hal weer open, en nu voor bijna een jaar. Een jaar lang is het een oefenruimte voor anders samenleven, onder de naam "Ruimte voor wat nog niet bestaat".
Je kunt het zien als een leuke ruimte in een mooie hal. Voor mij is het meer: een Nohara Place. Dat is mijn eigen woord voor een plek die iets doet met je kijk op de wereld. Wat ik daarmee bedoel, en waarom ik dit verschil maak, leg ik hieronder uit.
Wat is een Nohara Place, en waarom niet gewoon een leuke ruimte?
Een Nohara Place is een plek die iets doet met je verhouding tot de werkelijkheid. Ze haalt je uit je vanzelfsprekendheid. Het kan een museum zijn, een school, een wijk, een laboratorium of een landschap. Een Place hoeft niet mooi, spiritueel of alternatief te zijn. Het gaat om wat de plek mogelijk maakt en om de ruimte die ze je laat om er zelf betekenis aan te geven. Een officieel stempel bestaat niet: de IJzergieterij is een Nohara Place omdat ik haar zo zie.
Lees meer over Nohara Places
Het onderscheid dat me hielp om het verschil met een leuke ruimte te zien, komt van de antropoloog Victor Turner. In zijn essay "Liminal to Liminoid, in Play, Flow, and Ritual" (1974), en uitgebreider in From Ritual to Theatre (1982), maakt hij onderscheid tussen twee soorten drempelervaringen:
Liminaal: het klassieke ritueel. Verplicht, voor iedereen hetzelfde, en het brengt je terug in een gedeeld wereldbeeld.
Liminoïde: vrijwillig en meervoudig. Je kiest ervoor en je mag er je eigen betekenis uit halen.
Wat nu volgt is mijn lezing en geen redenering van Turner. Een plek met één gedeeld verhaal, waarin je kunt wonen en geloven, ligt volgens mij dichter bij het liminale. Een Nohara Place is liminoïde. Je kunt er vrij binnenkomen en vrij weggaan, en je mag zelf bepalen wat het voor jou betekent.
Dat is het verschil met een gewone, leuke ruimte: de IJzergieterij laat zichzelf niet af zijn.
De plek nodigt je uit om mee te doen in plaats van alleen te kijken, laat verschillende werelden naast elkaar bestaan en geeft je geen vast antwoord mee. Zo'n tussengebied ontstaat bovendien niet vanzelf. Wetenschappelijk onderzoek naar creatief werk, onder anderen van Natalja Laurey, laat zien dat het draait om de balans: te open, en mensen raken de weg kwijt; te gestuurd, en er is geen ruimte meer voor een eigen betekenis. En een bezoek moet ergens eindigen, anders weet je niet wat je meeneemt.
Daarom is de IJzergieterij voor mij een Nohara Place, en ik wil er meer van. Hier staat Nohara voor.
Waar Nohara voor staat
Nohara gaat over ruimte voor wat wil ontstaan. Dat doe je in drie bewegingen:
Ontdekken wat er al is.
Verbinden, door er samen vorm aan te geven.
Richting geven, door het in een groter geheel te plaatsen.
Die ruimte kun je alleen betreden met de zes menselijke vermogens: nieuwsgierigheid, ontvankelijkheid, houvast, aandacht, resonantie en aanpassingsvermogen. Ze bepalen of je iets nieuws binnenlaat of meteen invult.
Terug naar de IJzergieterij: kom naar het openingsweekend
Het openingsweekend loopt van vrijdag 30 oktober (16.00-22.00 uur) via zaterdag (13.00-22.00 uur) tot zondag 1 november (13.00-18.00 uur), en is gratis. Ik sta er zelf ook:
Het hele weekend: een doorlopende expositie over wat Nohara is. Je loopt binnen, leest, schrijft een gedachte op en legt die erbij.
Zaterdag 31 oktober, 17.00 uur: Nieuw houvast in het onbekende.
Zondag 1 november, 13.30 uur: Wat wil ontstaan.
Op beide dagen neem ik jullie samen met Dodo en Didi mee in het ontdekken van Nohara.
Kom langs, neem iemand mee, en vertel me daarna wat de plek met jouw kijken deed.
Wat Places jou kunnen bieden
Places zijn nog in ontwikkeling. Dit is wat ze kunnen worden:
Onderweg als Explorer. Je bezoekt een Place als onderdeel van je eigen leerweg en kijkt met de zes vermogens naar wat de plek met jou doet.
In een Expeditie. Organisaties, overheden en maatschappelijke partners nemen een Place mee in de reis rond hun vraagstuk.
Los bezoeken. Je kunt ook gewoon een Place bezoeken, met de vragen als gids.
Meedenken. Ken je zelf een plek die je anders liet kijken? Laat het weten.
Wil je meer over NOHARA Places weten · Heb je een plek in gedachten? Neem contact op!
Comments